{"id":1972,"date":"2022-02-25T15:29:42","date_gmt":"2022-02-25T15:29:42","guid":{"rendered":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=1972"},"modified":"2022-02-25T15:36:38","modified_gmt":"2022-02-25T15:36:38","slug":"21-plac-koscielny-ratuszowy-i-pomnikowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=1972","title":{"rendered":"21. Plac ko\u015bcielny, ratuszowy i pomnikowy"},"content":{"rendered":"\n

\u201eWitnicki Flesz\u201d 1\/2022<\/p>\n\n\n\n

Skwerek, na kt\u00f3rym stoi pomnik \u017co\u0142nierski, budzi \u017cywsze zainteresowanie jedynie w czasie patriotycznych uroczysto\u015bci. Szkoda, bo przez kilka wiek\u00f3w by\u0142o to najwa\u017cniejsze miejsce we wsi (a potem mie\u015bcie) Witnica.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 z cmentarzem<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
<\/pre>\n\n\n\n
Ostatni zosta\u0142 wzniesiony w 1810 r. Uwieczni\u0142 go na wsp\u00f3\u0142czesnym rysunku Ernst Handke, ale trudno dociec, ile w tym dziele prawdy, a ile inwencji artysty. Budowla zosta\u0142a rozebrana po wybudowaniu w 1878 r. murowanej \u015bwi\u0105tyni \u2013 obecnego ko\u015bcio\u0142a parafialnego p.w. Matki Bo\u017cej Nieustaj\u0105cej Pomocy.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
Ratusz<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n
Cmentarz zosta\u0142 zamkni\u0119ty ju\u017c na pocz\u0105tku XIX w., wi\u0119c po rozebranym ko\u015bciele pozosta\u0142 jedynie pusty plac.<\/p>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
Po roku stan\u0105\u0142 na nim pomnik wojenny, czcz\u0105cy \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy polegli w wojnach z Dani\u0105, Austri\u0105 i Francj\u0105. Przypomina\u0142 warszawsk\u0105 kolumn\u0119 Zygmunta. Tyle, \u017ce zamiast figury przedstawiaj\u0105cej monarch\u0119 zwie\u0144cza\u0142 go pruski orze\u0142. Mieszka\u0144cy wsi Vietz (Witnicy) byli bardzo patriotyczni. A mo\u017ce chcieli si\u0119 przypodoba\u0107 w\u0142adzy, kt\u00f3ra mog\u0142a nada\u0107 miejscowo\u015bci prawa miejskie?<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
<\/pre>\n\n\n\n
O tym zaszczytnym wyniesieniu my\u015bleli na pewno 3 grudnia 1908 r., kiedy to burmistrz Friedrich Gl\u00e4ser powo\u0142a\u0142 do \u017cycia komitet budowy ratusza. Gmach zaprojektowany przez radc\u0119 budowlanego K\u00f6nigta zosta\u0142 oddany do u\u017cytku 9 listopada 1911 r. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
We wsi pracowa\u0142o wtedy wiele zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych, w centrum sta\u0142a okaza\u0142a siedziba w\u0142adz samorz\u0105dowych, a do tego s\u0105d, kilka restauracji i hoteli, klub automobilowy… Prawdziwe miasto! Ale na prawa miejskie Vietz musia\u0142a jeszcze poczeka\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Miasto Vietz<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
W kampanii wyborczej w 1933 r. nazi\u015bci wyst\u0105pili pod has\u0142em \u201eGdy oddasz g\u0142os na NSDAP, Vietz zostanie miastem\u201d. Mieszka\u0144cy hitlerowc\u00f3w poparli i ju\u017c 2 lipca 1935 r. przed ratuszem odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 nadania wsi Vietz praw miejskich. Fet\u0119 u\u015bwietni\u0142a orkiestra paramilitarnej organizacji pracy RAD (Reichsarbeitsdients), co zosta\u0142o uwiecznione w miejscowej prasie.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
W\u0142adze reprezentowa\u0142 nadprezydent Wilhelm Kube, w czasie wojny gauleiter na Bia\u0142orusi. Wdzi\u0119czni witniczanie (vietzczanie?) nadali jego imi\u0119 miejskiemu stadionowi.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119to poprzedzi\u0142o kilka inwestycji. Jedn\u0105 z nich by\u0142a przebudowa ulicy Gorzowskiej, co zwi\u0105zane by\u0142o z przekopaniem si\u0119 przez fragment cmentarza i wydobyciem ludzkich ko\u015bci.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
Rok 1945<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
Niemieccy witniczanie nie nacieszyli si\u0119 zbyt d\u0142ugo miejskim statusem. Na pocz\u0105tku 1945 r. w ratuszu pracowa\u0142 sztab dywizji \u201eWoldenberg\u201d dowodzonej przez gen. Gerharda Keglera. Pan genera\u0142 by\u0142 \u201epi\u0119ciominutowym\u201d witniczaninem, ale nale\u017cy do os\u00f3b, kt\u00f3re najbardziej zaznaczy\u0142y swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 w naszym mie\u015bcie. Gdyby zdecydowa\u0142 si\u0119 na obron\u0119 Witnicy, Polacy zastaliby w tym miejscu kup\u0119 gruz\u00f3w. Jednak podleg\u0142a mu zbieranina by\u0142a dywizj\u0105 tylko z nazwy, a obrona miasta nie mia\u0142a sensu. Jej dow\u00f3dca z\u0142ama\u0142 rozkaz i wycofa\u0142 sw\u00f3j \u201ezwi\u0105zek taktyczny\u201d do Kostrzyna. By\u0142 to jego drugi \u015bmiertelny grzech wobec III Rzeszy, poniewa\u017c wcze\u015bniej bez zgody dow\u00f3dztwa zrezygnowa\u0142 z obrony Gorzowa. Za te dwie przewiny (gorzowska by\u0142a wi\u0119ksza) zosta\u0142 postawiony przed s\u0105dem wojennym, zdegradowany i wys\u0142any na front jako szeregowiec. Po wojnie s\u0105dzi\u0142 si\u0119 z pa\u0144stwem niemieckim o generalsk\u0105 rent\u0119.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
Gauleiter Wilhelm Kube, patron witnickiego stadionu, tego momentu nie doczeka\u0142. 22 wrze\u015bnia 1943 r. zwi\u0105zana z radzieckimi partyzantami s\u0142u\u017c\u0105ca zainstalowa\u0142a pod jego \u0142\u00f3\u017ckiem bomb\u0119. \u0141adunek przeni\u00f3s\u0142 dygnitarza do Walhalli \u2013 raju poleg\u0142ych germa\u0144skich wojownik\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/pre>\n\n\n\n
Po wkroczeniu Armii Czerwonej ratusz pad\u0142 ofiar\u0105 jednego z \u201epo\u017caru nienawi\u015bci\u201d. Jego gruzy s\u0105 widoczne na fotografii przedstawiaj\u0105cej sekcj\u0119 motorow\u0105 Klubu Sportowego „Witnica” w 1947 r. Polacy musieli znale\u017a\u0107 na siedzib\u0119 w\u0142adz nowy obiekt, ale to ju\u017c zupe\u0142nie inna historia.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
Od pomnika do pomnika<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
W 1945 r. pomnik wojenny straci\u0142 zwie\u0144czaj\u0105cego go or\u0142a. Kto si\u0119 \u201ezaopiekowa\u0142\u201d br\u0105zow\u0105 figur\u0105? Zwykle w takich sytuacjach m\u00f3wi si\u0119 o \u201etrofiejszczykach\u201d Armii Czerwonej. Ale pami\u0119tajmy, \u017ce III Rzesza przetopi\u0142a na armaty wiele obiekt\u00f3w wykonanych z kolorowych metali, w tym dwa dzwony z witnickiego ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
<\/p>\n\n\n\n
Tak czy owak  po monumencie pozosta\u0142 jedynie postument. Gospodarni Polacy przymocowali  do niego tablic\u0119 z napisem \u201eXX ROCZNICA WYZWOLENIA WITNICY\u201d.<\/pre>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
Polsko-niemiecka \u201ehybryda\u201d by\u0142a wykorzystywana do manifestacji uczu\u0107 patriotycznych do 1979 r. Wtedy to na jej miejscu stan\u0105\u0142 obecny Pomnik \u017bo\u0142nierza Polskiego autorstwa szczeci\u0144skiego rze\u017abiarza Stanis\u0142awa Bi\u017cka. <\/pre>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
Na pocz\u0105tku lat dwutysi\u0119cznych ni\u017cej podpisany w telefonicznej rozmowie zapyta\u0142 artyst\u0119, czy jest zadowolony z efektu artystycznego. By\u0142 zadowolony.<\/p>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n
Sto lat temu by\u0142 w tym miejscu skwer z niemieckim pomnikiem \u017co\u0142nierskim. Obecnie jest to skwer z polskim pomnikiem \u017co\u0142nierskim i fontann\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Przechodz\u0105c obok, warto przysi\u0105\u015b\u0107 na \u0142aweczce i poduma\u0107 nad zmienno\u015bci\u0105 los\u00f3w ludzi i miast.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
W\u0142adys\u0142aw Wr\u00f3blewski<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n
<\/span><\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Skwerek, na kt\u00f3rym stoi pomnik \u017co\u0142nierski, budzi \u017cywsze zainteresowanie jedynie w czasie patriotycznych uroczysto\u015bci. Szkoda, bo przez kilka wiek\u00f3w by\u0142o to najwa\u017cniejsze miejsce we wsi (a potem mie\u015bcie) Witnica.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1976,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[16,17,42,53,54],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1972"}],"collection":[{"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1972"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1972\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1997,"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1972\/revisions\/1997"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}