{"id":2685,"date":"2023-09-19T08:51:16","date_gmt":"2023-09-19T08:51:16","guid":{"rendered":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=2685"},"modified":"2023-09-19T08:51:16","modified_gmt":"2023-09-19T08:51:16","slug":"38-czar-chromolitografii","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=2685","title":{"rendered":"38. Czar chromolitografii"},"content":{"rendered":"\n

Poprzedni odcinek historycznych ciekawostek po\u015bwi\u0119cili\u015bmy poczcie. Jak w ka\u017cdej takiej instytucji wysy\u0142ano w niej w \u015bwiat paczki, listy i karty pocztowe. Przyjrzyjmy si\u0119 tym ostatnim.<\/em><\/p>\n

Poczt\u00f3wki od dawna s\u0105 wizyt\u00f3wkami miejscowo\u015bci z ambicjami. Aspiruj\u0105ca do rangi miasta wie\u015b\u00a0 Vietz (Witnica) tak\u017ce stan\u0119\u0142a do promocyjnej konkurencji.<\/p>\n

Jak powiada Wikipedia, przemys\u0142 kart pocztowych narodzi\u0142 si\u0119 w lipcu 1870 r. Wtedy to \u201eniemiecki ksi\u0119garz August Schwartz nadrukowa\u0142 w naro\u017cu strony adresowej karty korespondencyjnej ilustracj\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 artylerzyst\u0119\u201d.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

1. Pierwsze witnickie karty pocztowe nie by\u0142y datowane przez wydawc\u00f3w. Ich wiek mo\u017cna odczyta\u0107 ze stempla pocztowego lub zapisu odr\u0119cznego nadawcy. W zbiorach naszej biblioteki najstarsze egzemplarze zosta\u0142y ostemplowane w 1898 r.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Do\u015bwiadczenie m\u00f3wi, \u017ce mog\u0142y zosta\u0107 wydrukowane do dw\u00f3ch lat wcze\u015bniej. By\u0142y to chromolitografie \u2013 wielobarwne druki, w kt\u00f3rych ka\u017cdy kolor uzyskiwany by\u0142 z innej p\u0142yty litograficznej. Wszystkie sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z kilku obrazk\u00f3w, kt\u00f3re bez wyj\u0105tku przedstawia\u0142y najbardziej reprezentacyjne miejsca i obiekty.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

2. Witnicki listonosz \u2013 fragm. poczt\u00f3wki z kolekcji Moniki Chomont.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n

3. Jedna z najstarszych poczt\u00f3wek w zbiorach biblioteki. Zosta\u0142a ostemplowana 29 wrze\u015bnia 1898 r. Przedstawia trzy miejsca, a na nich dwa obiekty, kt\u00f3re ju\u017c nie istniej\u0105. Niemiecki pomnik \u017co\u0142nierski wzniesiony w 1879 r., zosta\u0142 zniszczony pod koniec II wojny \u015bwiatowej. Kamienica przy dzisiejszym Placu Andrzeja Zab\u0142ockiego, w kt\u00f3rej mie\u015bci\u0142a si\u0119 cesarska poczta, nie przetrwa\u0142a wizyty czerwonoarmist\u00f3w. Trzecie \u201eokienko\u201d uwieczni\u0142o fragment dzisiejszej ul. Marii Konopnickiej, kt\u00f3ra ma si\u0119 nie\u017ale.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Poczt\u00f3wk\u0119 sygnowa\u0142 Paul Schroeter, kt\u00f3rego firma prowadzi\u0142a ksi\u0119garni\u0119 i wydawnictwo publikuj\u0105ce lokalne gazety i broszury. Dzia\u0142a\u0142a w kamienicy przy ul. Kostrzy\u0144skiej.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

4. Ten sam wydawca i czas wydania co powy\u017cej. Na tej poczt\u00f3wce r\u00f3wnie\u017c mo\u017cemy zaobserwowa\u0107, jak zmienia\u0142a si\u0119 Witnica. Nie ma na niej siedziby s\u0105du (dzisiejszego ratusza), kt\u00f3ry zosta\u0142 wzniesiony dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej. W drugim \u201eokienku\u201d widzimy ulic\u0119 Kostrzy\u0144sk\u0105 przed zabudow\u0105 po\u0142udniowej strony. Trzecie przedstawia ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry wiele si\u0119 nie zmieni\u0142, ale obok ro\u015bnie drzewko – dzi\u015b pot\u0119\u017cny d\u0105b. Szkoda, \u017ce nie zachowa\u0142 si\u0119 otaczaj\u0105cy go p\u0142otek.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n

5. Witnica by\u0142a wsi\u0105 przemys\u0142ow\u0105. Gmach browaru, jak wida\u0107, pozosta\u0142 w stanie niezmienionym. Budynek administracji i restauracji \u201ePiwosz\u201d zosta\u0142 przebudowany w czasach polskich. Wydawc\u0105 poczt\u00f3wki by\u0142 Carl Eller.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

6. Po 1871 r. czynnych by\u0142o w Witnicy sze\u015b\u0107 cegielni, z kt\u00f3rych \u017cadna nie przetrwa\u0142a do dzisiejszych czas\u00f3w. Jedna z nich zosta\u0142a uwieczniona na poczt\u00f3wce z 1898 r., kt\u00f3r\u0105 wyda\u0142 Georg Schoppmeyer. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Po\u0142ow\u0119 witnickiej tarczy herbowej zajmuje mur obronny. Projektant upami\u0119tni\u0142 w ten spos\u00f3b nie fortyfikacje, ale zak\u0142ady produkuj\u0105ce ceg\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

7. Mo\u017cna por\u00f3wna\u0107, jak hotel wygl\u0105da\u0142 w 1900 r. i dzi\u015b. By\u0142 ni\u017cszy, w innych miejscach umieszczono wej\u015bcia, inaczej prezentowa\u0142a si\u0119 fasada. Do \u015bciany budynku przylega\u0142 ogr\u00f3dek kawiarniany. Fragm. poczt\u00f3wki wydanej przez Karla Ellera.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n\n\n

\n
\n

8. Radorf przy Osiedlu Zachodnim \u2013 pierwotnie dw\u00f3r ziemia\u0144ski, w czasach hitlerowskich roczna szko\u0142a dla dziewcz\u0105t. Sp\u0142on\u0105\u0142 pod koniec wojny. Fragm. poczt\u00f3wki wydanej przez Paula Schoppmeyera w 1905 r.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Na podstawie ksi\u0105\u017cki Zbigniewa Czarnucha \u201eWitnica na trakcie dziej\u00f3w\u201d, Witnica 2012.<\/p>\n

<\/span><\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poczt\u00f3wki od dawna s\u0105 wizyt\u00f3wkami miejscowo\u015bci z ambicjami. Aspiruj\u0105ca do rangi miasta wie\u015b Vietz (Witnica) tak\u017ce stan\u0119\u0142a do promocyjnej konkurencji. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2688,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[16,17,98],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2685"}],"collection":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2685"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2695,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2685\/revisions\/2695"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2688"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}