{"id":2324,"date":"2022-12-23T12:14:08","date_gmt":"2022-12-23T12:14:08","guid":{"rendered":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=2324"},"modified":"2022-12-23T12:28:38","modified_gmt":"2022-12-23T12:28:38","slug":"30-nowiny-sa-wielkie","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=2324","title":{"rendered":"30. Nowiny s\u0105 Wielkie!"},"content":{"rendered":"\n

S\u0105 znacz\u0105c\u0105 wsi\u0105 z bogat\u0105 histori\u0105. Uwieczniane by\u0142y na wielu kartach pocztowych. Niekt\u00f3re z nich prezentujemy poni\u017cej. Wszystkie udost\u0119pni\u0142 nam nowinia\u0144ski kolekcjoner Krzysztof Kuchnio.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsze cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe dzisiejszych Nowin Wielkich to dwie, jeszcze przed  wojn\u0105 po\u0142\u0105czone wsie D\u00f6llensradung i Spiegel.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

D\u00f6llensradung to zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 dzisiejszych wsi. Miejscowo\u015b\u0107 powsta\u0142a w po\u0142owie XVII w. z inicjatywy nadle\u015bniczego D\u00f6llego, kt\u00f3ry wykarczowa\u0142 podmok\u0142y teren i za\u0142o\u017cy\u0142 na nim folwark. D\u00f6llensradung to w prze\u0142o\u017ceniu na polski \u201ekarczowisko D\u00f6llego\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Spiegel to wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 dzisiejszych Nowin Wielkich i fragm. Motylewa. Miejscowo\u015b\u0107 ta powsta\u0142a w po\u0142owie XVIII w. na 900 morgach wykarczowanej ziemi. Osiedlono na nich 35 rodzin. Po wojnie Spiegel  spolszczono na Po\u017arzad\u0142o. Nazwa ta, niestety, nie przyj\u0119\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d polskich mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Le\u015bnicz\u00f3wka Spiegel by\u0142a niepozornym, ale cz\u0119sto uwiecznianym na poczt\u00f3wkach miejscem. Popularno\u015b\u0107 zapewnia\u0142y po\u0142o\u017cenie przy drodze na Berlin (dzi\u015b droga 132), a zarazem u podn\u00f3\u017ca wzg\u00f3rza Horstberg.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Horstberg to nie Kasprowy, ale jego szczyt by\u0142 celem wielu turystycznych imprez i w\u0119dr\u00f3wek.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

W po\u0142owie XIX wieku folwark D\u00f6llensradung rozdzieli\u0142a linia kolejowa.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Niemieccy mieszka\u0144cy Nowin Wielkich byli dumni ze swojej stacji kolejowej. Na niekt\u00f3rych poczt\u00f3wkach pojawia\u0142 si\u0119 nawet podpis \u201eD\u00f6llensradung (Ostbahn)\u201d, czyli \u201eNowiny Wielkie przy Kolei Wschodniej\u201d.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Dworcowy bufet pewnie tu\u017c przed przyjazdem poci\u0105gu, bo pasa\u017cerowie nawet nie zdj\u0119li p\u0142aszczy. A mo\u017ce by\u0142o im ch\u0142odno? Na pewno zam\u00f3wili bardziej rozgrzewaj\u0105cy nap\u00f3j ni\u017c lemoniada. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Przejazd kolejowy umieszczony pomi\u0119dzy dworcem a nastawni\u0105 wykonawcz\u0105.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Kamienica z mieszkaniami dla kolejarzy.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Dworzec od strony dzisiejszej ul. Kolejowej.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Trakcji konnej s\u0142u\u017cy\u0142 trakt wiod\u0105cy Gorz\u00f3w i na Berlin. Na poczt\u00f3wce dom szosowy spalony w 1945 r.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Nowinia\u0144ski Ko\u015bci\u00f3\u0142 z 1856 r.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Wn\u0119trze \u015bwi\u0105tyni – dzi\u015b ko\u015bcio\u0142a pw. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa. Po wojnie zosta\u0142y zdj\u0119te tablice, kt\u00f3re prawdopodobnie po\u015bwi\u0119cone by\u0142y \u017co\u0142nierzom walcz\u0105cym w I wojnie \u015bwiatowej. Ambona zosta\u0142a usuni\u0119ta, a empory (balkony) skr\u00f3cone.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Nowinach Wielkich powsta\u0142 na miejscu \u015bwi\u0105tyni wcze\u015bniejszej, o konstrukcji ryglowej, krytej strzech\u0105. Na \u015bcianie frontowej zosta\u0142 zawieszony niewielki dzwon.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

\u015aciana, na kt\u00f3rej wisia\u0142 dzwon, zacz\u0119\u0142a p\u0119ka\u0107, wi\u0119c zosta\u0142 on umieszczony w do niewielkiej dzwonnicy. Niestety, nie brzmi teraz tak dono\u015bnie, jak dawniej.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Dom modlitwy herrnhut\u00f3w czyli braci morawskich. Obecnie budynek Przedszkola Gminnego \u201eNa \u015arodku \u015awiata\u201d.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Hotel i restauracja „zum Eichenhain” („w d\u0119bowym gaju”). W\u0142a\u015bciciele si\u0119 zmieniali. Na poczt\u00f3wkach pojawiaj\u0105 si\u0119 kolejno nazwiska Friedy P\u00f6ttke, Ottona Bachnika i  Fritza P\u00f6ttke. Obecnie jest to dom mieszkalny.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Wn\u0119trze restauracji Friedy P\u00f6ttke w 1916 r. Jak wida\u0107 sala by\u0142a wyposa\u017cona w scen\u0119 i pianino. Obecnie mie\u015bci si\u0119 tu \u015bwietlica wiejska.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n
<\/span><\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0105 znacz\u0105c\u0105 wsi\u0105 z bogat\u0105 histori\u0105. Uwieczniane by\u0142y na wielu kartach pocztowych. Niekt\u00f3re z nich prezentujemy. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2333,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[17,25],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2324"}],"collection":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2324"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2349,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2324\/revisions\/2349"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2333"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}