{"id":2142,"date":"2022-07-28T06:33:23","date_gmt":"2022-07-28T06:33:23","guid":{"rendered":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=2142"},"modified":"2022-07-28T06:33:23","modified_gmt":"2022-07-28T06:33:23","slug":"26-krajobraz-z-irena","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=2142","title":{"rendered":"26. Krajobraz z Iren\u0105"},"content":{"rendered":"\n

\u201eWitnicki Flesz\u201d 6\/2022<\/p>\n

Budynki dawnej fabryki mebli popadaj\u0105 w ruin\u0119. P\u00f3ki jeszcze stoj\u0105, przypomnijmy jej histori\u0119, tak\u017ce dlatego, \u017ce dzi\u0119ki niej Witnica pojawi\u0142a si\u0119 na kartach literatury pi\u0119knej.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Fortuna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
\n

Dzia\u0142ka nale\u017ca\u0142a kiedy\u015b do ko\u015bcio\u0142a lutera\u0144skiego. Zbudowano na niej tartak, kt\u00f3ry niestety, w 1885 r. sp\u0142on\u0105\u0142. Na jego miejscu powsta\u0142a fabryka mebli \u201eFortuna\u201d. Produkowa\u0142a pi\u0119kne sprz\u0119ty, czego dowodz\u0105 fotografie zamieszczone w katalogach.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Teraz Polska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Przedstawiciele Armii Radzieckiej przekazali zak\u0142ad polskiej administracji 11 sierpnia 1945 r. Zak\u0142ad rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 pod nazw\u0105 Pa\u0144stwowa Fabryka Mebli \u201eFortuna\u201d w Witnicy.<\/em> Produkcja ruszy\u0142a w pa\u017adzierniku. Jak w artykule po\u015bwi\u0119conym zak\u0142adowi napisa\u0142 jego pracownik Jan Matysiak:<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n

Produkcj\u0119 rozpocz\u0119to od wykonywania takich mebli jak: stoliki do maszyn do pisania, szafy biurowe, biurka, rega\u0142y (tzw. p\u00f3\u0142ki do akt), deszczu\u0142ki parkietowe, ramy okienny itp. Asortyment ten w 1946 r. zosta\u0142 rozszerzony o kosze do papieru, szafy ubraniowe, bieli\u017aniarki, komody i kredensy.<\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

W lutym 1946 r. wykonano pierwsze wzory mebli na eksport i by\u0142y to wykonane po jednej sztuce bieli\u017aniarka, szafa ubraniowa i komoda. Produkcj\u0119 eksportow\u0105 do Anglii uruchomiono w czerwcu 1946 r. i kontynuowano j\u0105 w nast\u0119pnych miesi\u0105cach w asortymencie: bieli\u017aniarki, szafy garderobiane i komody.\u201d<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Na czele zak\u0142adu sta\u0142 dyrektor Stanis\u0142aw Zielke i Irena G\u00f3rska.<\/p>\n\n\n\n

Krajobraz z Iren\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Irena G\u00f3rska (p\u00f3\u017aniej\u00a0 Dowgielewicz) mieszka\u0142a w Witnicy w latach 1945-49. Pracowa\u0142a w fabryce mebli, kt\u00f3r\u0105 przez pewien czas\u00a0 kierowa\u0142a. Po latach wspomina\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

(\u2026) okres swego dyrektorowania wspominam ze szczer\u0105 przyjemno\u015bci\u0105. Czu\u0142am si\u0119 tam \u015bwietnie, dobrze mi si\u0119 pracowa\u0142o. Byli\u015bmy dumni, \u017ce to w\u0142a\u015bnie nam przypad\u0142o pierwsze w ca\u0142ym zjednoczeniu zlecenie na meble eksportowe dla Anglii. Kiedy odstawiali\u015bmy pierwsz\u0105 parti\u0119 tych mebli na stacj\u0119 kolejow\u0105, bieg\u0142am za wozem, dr\u017c\u0105c, \u017ceby tylko nie uszkodzono. Przysz\u0142y potem trudniejsze lata, ju\u017c nie pracowa\u0142o si\u0119 z takim zapa\u0142em, cho\u0107 o zapale m\u00f3wi\u0142o si\u0119 coraz wi\u0119cej.<\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Do\u015bwiadczenia z tego witnickiego okresu wykorzysta\u0142a w swojej jedynej powie\u015bci \u201eKrajobrazie z topol\u0105\u201d. Tekst zosta\u0142 wydany przez Wydawnictwo Pozna\u0144skie (1966). Znalaz\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w zbiorze utwor\u00f3w Ireny Dowgielewicz \u201eTutaj mieszkam\u201d (2000), wydanym przez Wojew\u00f3dzki O\u015brodek Metodyczny w Gorzowie Wielkopolskim Jej akcja toczy si\u0119 w Topolnicy, czyli Witnicy..<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n

\u201eKrajobraz\u201d jest kameraln\u0105 opowie\u015bci\u0105 o Annie i Janie Jasieniach oraz dzieciach Jana z pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Do\u015bwiadczona przez wojn\u0119 rodzina stara si\u0119 zbudowa\u0107 nowe \u017cycie na Ziemiach Odzyskanych. Teresa Komorowska w pracy \u201eRealia witnickie w powie\u015bci I. Dowgielewiczowej Krajobraz z topol\u0105<\/em>\u201d odnajduje w Witnicy osoby, kt\u00f3re pos\u0142u\u017cy\u0142y za pierwowz\u00f3r powie\u015bciowych postaci. G\u0142\u00f3wni bohaterowie, Anna i Jan, maj\u0105 wiele z Ireny Dowgielewicz i S. Filimona, jednego z dyrektor\u00f3w fabryki. I Jasie\u0144 i Filimon byli zdolnymi projektantami mebli.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Wiele wsp\u00f3lnego maj\u0105  ze sob\u0105 dyrektorzy Fabryki Mebli: niefrasobliwy topolnicki Majek i witnicki  Zelke, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 szabrownikiem, wi\u0119c miejsca nad Witn\u0105 nie zagrza\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\u0141atwy do zidentyfikowania jest Robert Rauze-Rauzi\u0144ski, nauczyciel historii w liceum, wyst\u0119puj\u0105cy w powie\u015bci jako profesor Kosi\u0144ski. Ten, podobnie jak pierwowz\u00f3r, zostaje zdemaskowany jako prokurator w przedwojennym procesie politycznym i trafia do wi\u0119zienia.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W tle rodzinnego \u017cycia rodzinnego Jasieni\u00f3w hucz\u0105 maszyny fabryki mebli:<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze stanowisko od wej\u015bcia, to przywodz\u0105ce na pami\u0119\u0107 tartak i bardzo jeszcze le\u015bne d\u0142u\u017cyce, ci\u0119\u017ckie kolisko pi\u0142y tarczowej, dalej pi\u0142a\u00a0 ta\u015bmowa, osobliwa gadzina sun\u0105ca z gracj\u0105 w ob\u0142oku \u015bwiat\u0142a. Potem szereg staje si\u0119 podw\u00f3jny: heblarki i frezarki, a\u017c do \u015blepej \u015bciany, pod kt\u00f3r\u0105 przemyka na lewo nieoczekiwane przej\u015bcie. \u015alepa \u015bciana jest jak uderzenie; hala zwija si\u0119 przykurczona. Poza przej\u015bciem otwiera si\u0119 znowu szerzej, czyni\u0105c miejsce dla najzasobniejszej krowy w oborze Gregorczyka, prasy do fornirowania p\u0142yt. Jeszcze dwie du\u017ce parkieciarki i drzwi na klatk\u0119 schodow\u0105 \u2013 warsztaty stolarskie mieszcz\u0105 si\u0119 bowiem na pi\u0119trze \u2013 przygotowane na maszynach elementy mebli i otwor\u00f3w pomocnicy nosz\u0105 na g\u00f3r\u0119 \u2013 windy nie ma i nie ma na ni\u0105 miejsca.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw Wr\u00f3blewski<\/p>\n\n\n\n

Meble produkowane w czasach niemieckich<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Meble produkowane po 1945 r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n
<\/span><\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fortuna Dzia\u0142ka nale\u017ca\u0142a kiedy\u015b do ko\u015bcio\u0142a lutera\u0144skiego. Zbudowano na niej tartak, kt\u00f3ry niestety, w 1885 r. sp\u0142on\u0105\u0142. Na jego miejscu powsta\u0142a fabryka mebli \u201eFortuna\u201d. Produkowa\u0142a pi\u0119kne sprz\u0119ty, czego dowodz\u0105 fotografie …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2142"}],"collection":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2142"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2162,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2142\/revisions\/2162"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}