{"id":1826,"date":"2022-02-17T10:17:30","date_gmt":"2022-02-17T10:17:30","guid":{"rendered":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=1826"},"modified":"2022-02-17T12:58:07","modified_gmt":"2022-02-17T12:58:07","slug":"14-witnickie-koscioly%ef%bf%bc","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=1826","title":{"rendered":"14. Witnickie ko\u015bcio\u0142y\ufffc"},"content":{"rendered":"\n\n\n

\u201eWitnicki Flesz\u201d 4\/2021<\/p>\n\n\n\n

W 1945 r. na terenie dzisiejszej gminy Witnica Niemc\u00f3w zast\u0105pili Polacy. Przej\u0119li\u015bmy po nich domy, miejsca pracy i \u2013 ko\u015bcio\u0142y. Oto ciekawostki na temat niekt\u00f3rych z nich.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n
\n

Pierwsze wzmiankowane by\u0142y ju\u017c w \u015bredniowieczu. Materia\u0142y z kt\u00f3rych je wznoszono, zale\u017ca\u0142y chyba od zasobno\u015bci miejscowych dziedzic\u00f3w. Przez kilkaset lat by\u0142y to budowle drewniane lub konstrukcji ryglowej (tzw. \u201emur pruski\u201d). Wyj\u0105tek stanowi ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Antoniego w Kamieniu Wielkim – kamienna budowla wczesnogotycka  wzniesiona po 1333 r. Jest to prawdopodobnie najstarszy istniej\u0105cy budynek na terenie gminy.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n

Inne murowane ko\u015bcio\u0142y powsta\u0142y w Mo\u015bcicach (przetrwa\u0142a jego wie\u017ca, reszta jest p\u00f3\u017aniejsza) oraz D\u0105broszynie. D\u0105broszy\u0144ska budowla zosta\u0142a wzniesiona w ko\u0144cu XVII wieku przez marsza\u0142ka Hansa Adama von Sch\u00f6ning<\/a>a. Przebudowano j\u0105 w stylu neogotyckim w latach 1825-29, a autorem tych zmian by\u0142  prawdopodobnie s\u0142awny architekt Karl Friedrich Schinkel<\/a>. Do korpusu dobudowano w\u00f3wczas wie\u017c\u0119.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
\n

We wn\u0119trzu zachowa\u0142y si\u0119 wysokiej klasy dzie\u0142a sztuki. W mauzoleum rodziny von Sch\u00f6ning mo\u017cemy podziwia\u0107 rze\u017aby marsza\u0142ka i jego \u017cony Margarethe Luise von P\u00f6llnitz. Obok umieszczono popiersie ich syna Johanna Ludwiga \u2013 szambelana polskiego kr\u00f3la, autorstwa Andreasa Schl\u00fcter<\/a>a lub jego ucznia. W krypcie ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 bogato zdobiony sarkofag marsza\u0142ka Sch\u00f6ninga.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Nad Witn\u0105<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

W Witnicy \u015bwi\u0105tynia by\u0142a konstrukcji ryglowej i sta\u0142a na miejscu Pomnika \u017bo\u0142nierza Polskiego. Zosta\u0142a rozebrana w 1878 r., po konsekracji obecnego ko\u015bcio\u0142a. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n

Rok p\u00f3\u017aniej na jej miejscu stan\u0105\u0142 pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy mieszka\u0144c\u00f3w Witnicy, kt\u00f3rzy polegli w wojnach z Dani\u0105, Francj\u0105 i Austri\u0105. W 1911 r. za monumentem stan\u0105\u0142 ratusz. Oba obiekty dobitnie wyra\u017ca\u0142y miejskie ambicje wsi Witnica (Vietz), oba nie przetrwa\u0142y 1945 roku. Rok p\u00f3\u017aniej na jej miejscu stan\u0105\u0142 pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy mieszka\u0144c\u00f3w Witnicy, kt\u00f3rzy polegli w wojnach z Dani\u0105, Francj\u0105 i Austri\u0105. W 1911 r. za monumentem stan\u0105\u0142 ratusz. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Oba obiekty dobitnie wyra\u017ca\u0142y miejskie ambicje wsi Witnica (Vietz), oba nie przetrwa\u0142y 1945 roku. Po latach niemiecki pomnik wojenny zastapi\u0142 Pomnik \u017bo\u0142nierza Polskiego, a na miejscu ratusza powsta\u0142a fontanna.<\/p>\n\n\n\n

Warto doda\u0107, \u017ce wok\u00f3\u0142 wszystkich chyba ko\u015bci\u00f3\u0142k\u00f3w grzebano zmar\u0142ych ( Mosinie zaprzestano tego zwyczaju w 1853 r.). Zatem skwer wok\u00f3\u0142 witnickiego pomnika to teren dawnego cmentarza.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Pierwszy bia\u0142cza\u0144ski ko\u015bci\u00f3\u0142 to r\u00f3wnie\u017c budowla konstrukcji ryglowej (tzw. \u201epruski mur\u201d), datowana na rok 1754. Wida\u0107 j\u0105 na najstarszych poczt\u00f3wkach. Zosta\u0142a wzniesiona za pieni\u0105dze, kt\u00f3re zosta\u0142y z budowy \u015bwi\u0105tyni w Klosterfelde (Klasztorne) k. Dobiegniewa. Drugi murowany ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony w 1904 r. i s\u0142u\u017cy wiernym do dzi\u015b.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zbudowanych z \u201epruskiego muru\u201d ko\u015bcio\u0142\u00f3w sp\u0142on\u0119\u0142a (Pyrzany) lub zosta\u0142a rozebrana (Witnica, Bia\u0142cz, Dzieduszyce). Wyj\u0105tkiem s\u0105 budowle w Okszy i Mosinie, obie datowane na koniec XVIII wieku. Obie zachowa\u0142y si\u0119 do dzi\u015b, prezentuj\u0105 si\u0119 pi\u0119knie, ale wymagaj\u0105 ci\u0105g\u0142ej troski. Zazwyczaj jednak, tak jak w Witnicy, budynki konstrukcji ryglowej zast\u0105pi\u0142y murowane. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Witnicki ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowany w stylu neogotyckim. Nie jest ciekawy architektonicznie, ale jego wn\u0119trze kryje prawdziw\u0105 pere\u0142k\u0119 \u2013 organy Sauera z 1877 r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W polskich r\u0119kach<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\n
\n

Po wojnie ewangelickie \u015bwi\u0105tynie zosta\u0142y przekazane ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu \u2013 z pewnym wyj\u0105tkiem. Trzeba powiedzie\u0107, \u017ce Pyrzany nie mia\u0142y szcz\u0119\u015bcia do dom\u00f3w modlitwy. Dwa pierwsze by\u0142y konstrukcji ryglowej i sp\u0142on\u0119\u0142y. Ok 1900 roku powsta\u0142 trzeci, murowany, cz\u0119sto uwieczniany na poczt\u00f3wkach. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

W ostatnich dniach wojny jego wie\u017ca zosta\u0142a cz\u0119\u015bciowo rozebrana, poniewa\u017c przeszkadza\u0142a l\u0105duj\u0105cym radzieckim samolotom. Po wojnie, mimo zabieg\u00f3w ksi\u0119dza Micha\u0142a Kralla budynek nie zosta\u0142 przekazany parafii katolickiej i popad\u0142 w ruin\u0119. Zosta\u0142y po nim jedynie fundamenty.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n

Polacy adaptowali ko\u015bcio\u0142y dla swoich potrzeb, zmieniali ich wewn\u0119trzne wystroje, aby lepiej przystawa\u0142y do katolickiej liturgii. Przy wielu z nich sta\u0142y obeliski upami\u0119tniaj\u0105ce miejscowych \u017co\u0142nierzy walcz\u0105cych w I wojnie \u015bwiatowej. Po 1945 r. wiele z nich zosta\u0142o przebudowanych na kapliczki maryjne. Ale i tu Pyrzany stanowi\u0105 wyj\u0105tek. Pomnik wojenny zosta\u0142 przerobiony na  monument po\u015bwi\u0119cony ksi\u0119dzu Micha\u0142owi Krallowi.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Jak wy\u017cej wspomnia\u0142em, pyrza\u0144skiej parafii nie uda\u0142o si\u0119 przej\u0105\u0107 miejscowego ko\u015bcio\u0142a. Poniewa\u017c jednak \u201epotrzeba jest matk\u0105 wynalazk\u00f3w\u201d, na ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142a zaadaptowana\u2026 miejscowa gospoda. I ona z powodzeniem s\u0142u\u017cy wiernym do dzi\u015b. Bo nie okaza\u0142o\u015b\u0107 \u015bwi\u0105tyni jest najwa\u017cniejsza, a to, co si\u0119 dzieje w sercach i duszach wiernych.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw Wr\u00f3blewski<\/p>\n\n\n

<\/span><\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1945 r. na terenie dzisiejszej gminy Witnica Niemc\u00f3w zast\u0105pili Polacy. Przej\u0119li\u015bmy po nich domy, miejsca pracy i \u2013 ko\u015bcio\u0142y. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1830,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[17,41,42],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1826"}],"collection":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1826"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1853,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1826\/revisions\/1853"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1830"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}