{"id":1087,"date":"2019-10-24T11:35:36","date_gmt":"2019-10-24T11:35:36","guid":{"rendered":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=1087"},"modified":"2019-10-24T11:35:36","modified_gmt":"2019-10-24T11:35:36","slug":"mieszkala-w-witnicy","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/?p=1087","title":{"rendered":"Mieszka\u0142a w Witnicy"},"content":{"rendered":"

26 wrze\u015bnia odwiedzi\u0142a bibliotek\u0119 publiczn\u0105 Emilia Fietzek z domu Kroll z c\u00f3rkami Dorot\u0105 W\u00e4chter i Regin\u0105 Schweizer. Pani Emilia, dzisiaj mieszkanka Norymbergi, w 1941 roku by\u0142a uczennic\u0105 w obozie dla dziewcz\u0105t ulokowanym w maj\u0105tku Radorf w miasteczku Vietz \u2013 dzisiejszej Witnicy. Mia\u0142a wtedy czterna\u015bcie lat.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pani Emilia z rodzin\u0105 spotka\u0142a si\u0119 z historykiem-regionalist\u0105\u00a0 Zbigniewem Czarnuchem, kt\u00f3ry zapozna\u0142 go\u015bci ze stanem bada\u0144 na temat dworu Radorf. Odwiedzi\u0142a r\u00f3wnie\u017c rodzin\u0119 pa\u0144stwa Mudreckich, mieszkaj\u0105cych w domu, kt\u00f3ry zosta\u0142 zbudowany na miejscu tego nie istniej\u0105cego ju\u017c maj\u0105tku. Przy kawie i cie\u015bcie opowiedzia\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnym witniczanom o \u017cyciu w obozie.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Lata 30. by\u0142y w Niemczech okresem wielkiego bezrobocia i nale\u017ca\u0142o jako\u015b ten problem rozwi\u0105za\u0107. Zacz\u0119to od zmobilizowania m\u0142odzie\u017cy w \u201etrudnym wieku\u201d. W\u0142adze \u015bci\u0105ga\u0142y do oboz\u00f3w pracy nastolatk\u00f3w – mieszka\u0144c\u00f3w przemys\u0142owych miast do zdrowych miejsc, otoczonych lasem i wod\u0105. Ju\u017c w 1933 roku zainstalowano w Witnicy dwie instytucje przeznaczone dla m\u0142odzie\u017cy: Arbeitsdientlager dla ch\u0142opc\u00f3w i Landjahrlager dla dziewcz\u0105t. Obie dzia\u0142a\u0142y w okaza\u0142ych obiektach wykupionych przez miasto (ich dotychczasowi w\u0142a\u015bciciele splajtowali).<\/p>\n

Arbeitsdientlager dla ch\u0142opc\u00f3w z Hitlerjugend zosta\u0142 ulokowany w willi w\u0142a\u015bcicieli huty przy dzisiejszej ul. My\u015bliwskiej. Nastolatkowie pracowali na fermie kr\u00f3lik\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 miejscowy przedsi\u0119biorca Strunk zorganizowa\u0142 w osiedlu Papierm\u00fchle bei Vietz, na terenie dzisiejszego \u201eLe\u015bnego Ustronia\u201d przy ul. My\u015bliwskiej.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Landjahrlager zosta\u0142 utworzony w dworze Radorf (polska nazwa Radogoszcz). Budynek z folwarkiem\u00a0 nale\u017ca\u0142 wcze\u015bniej do rodziny von Nitykowski-Grellen, kt\u00f3ra zmuszona by\u0142a do parcelacji maj\u0105tku. W czasie istnienia obozu sale Radorfu nosi\u0142y nazwy miast i region\u00f3w, kt\u00f3re Niemcy straci\u0142y na mocy Traktatu Wersalskiego.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kszta\u0142cono tu nastolatki w my\u015bl has\u0142a \u201eKinder, K\u00fcche, Kirche\u201d \u00a0(dziecko, kuchnia, ko\u015bci\u00f3\u0142). Po\u0142ow\u0119 czasu przeznaczono na nauk\u0119, a po\u0142ow\u0119 na prac\u0119 w okolicznych gospodarstwach rolnych. W 1935 roku, po uroczysto\u015bci nadania Vietz\/Witnicy praw miejskich, oficjele zostali zaproszeni do dworu Radorf na uroczysty obiad, zapewne w jakiej\u015b cz\u0119\u015bci przygotowany przez uczennice-obozowiczki.<\/p>\n

\u017bycie obozu w 1941 roku dokumentuje nale\u017c\u0105cy do Emilii Fietzek albumik z fotografiami, kt\u00f3re wtedy wykona\u0142a. Autorka zgodzi\u0142a si\u0119 je skopiowa\u0107 i opublikowa\u0107. Spotkanie by\u0142o kr\u00f3tkie. Jej opowie\u015b\u0107 odtwarzam z pami\u0119ci.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pochodzi ze \u015bl\u0105skiej ch\u0142opskiej rodziny mieszkaj\u0105cej w podbytomskiej wsi. Bardzo dobrze m\u00f3wi po polsku. Czternastomiesi\u0119czny pobyt w Witnicy by\u0142 szkoln\u0105 nagrod\u0105. Ojcu nie podoba\u0142a si\u0119 taka eskapada, zgod\u0119 na wyjazd podpisa\u0142a matka. Dziewczyna przyjecha\u0142a tutaj sama (pierwszy raz w \u017cyciu wsiad\u0142a do autobusu). W dworze mieszka\u0142o ponad osiemdziesi\u0105t uczennic-obozowiczek. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pochodzi\u0142a z Dolnego \u015al\u0105ska. Wychowawczynie, zgodnie z duchem czas\u00f3w, nazywane by\u0142y \u201eprzyw\u00f3dczyniami\u201d (F\u00fchrerinnen).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pani Emilia przyr\u00f3wnuje pobyt w Radorfie do \u017cycia w koszarach. Jak wida\u0107 na fotografiach uczennice i nosi\u0142y mundurki.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Od pobudki po cisz\u0119 nocn\u0105 o \u00f3smej wieczorem ka\u017cda chwila by\u0142a zagospodarowana przez wychowawczynie. Mimo to pani Fietzek (Kroll) dobrze wspomina ten czas jako atrakcyjn\u0105 odskoczni\u0119 od ci\u0119\u017ckiej pracy na wsi. Program obejmowa\u0142 zaj\u0119cia szkolne oraz nauk\u0119 gospodarowania na roli i prowadzenia domu \u2013 gotowania, zastawiania sto\u0142u itp. Te umiej\u0119tno\u015bci pani Emilia wykorzystuje do dzi\u015b. Odbywa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zaj\u0119cia sportowe i kulturalne \u2013 w tym pr\u00f3by amatorskiego teatru.<\/p>\n

\"\"\"\"<\/p>\n

W ramach praktyk rolniczych pani Emilia pracowa\u0142a w jednym z gospodarstw w dzisiejszych Mo\u015bcicach.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Du\u017c\u0105 atrakcj\u0105 obozu by\u0142y wycieczki. Album pani Emilii dokumentuje wizyty w Berlinie, Poczdamie i\u00a0 Szczecinie, sk\u0105d parowiec Arnold przewi\u00f3z\u0142 uczennice na wysp\u0119 Rugi\u0119. W Szczecinie dziewczyny dosta\u0142y pieni\u0105dze na zakupy i zadanie przygotowania posi\u0142ku na statku. Ziemniaki, kt\u00f3re kupi\u0142a Emilia Kroll, by\u0142y tak ma\u0142e, \u017ce przelatywa\u0142y przez oczka siatki. Jaki\u015b marynarz krzykn\u0105\u0142, \u017ce gubi zakupy i pom\u00f3g\u0142 je zbiera\u0107.<\/p>\n

\"\"\"\"\"\"\"\"<\/p>\n

Pewnego razu w dworze pojawi\u0142 si\u0119 napis g\u0142osz\u0105cy, \u017ce jedna z wychowawczy\u0144 jest g\u0142upia. Por\u00f3wnuj\u0105c charaktery pisma uznano, \u017ce autorem jest Emilia Kroll. Mimo \u017ce obwiniona do dzi\u015b wypiera si\u0119 udzia\u0142u w tym wyst\u0119pku, zosta\u0142a ukarana przeniesieniem na strych, kt\u00f3ry dzieli\u0142a ze szczurami. By\u0142y tam r\u00f3wnie\u017c zmagazynowane buty polskich robotnik\u00f3w sezonowych \u2013 by\u0107 mo\u017ce tam kiedy\u015b mieszkali.<\/p>\n

Emilia Kroll nie przypomina sobie wielu zaj\u0119\u0107 propagandowych. Pami\u0119ta \u015bpiewanie niemieckiego hymnu, uroczyste wci\u0105ganie hitlerowskiej flagi i s\u0142uchanie radia, kt\u00f3re relacjonowa\u0142o wa\u017cne dla III Rzeszy wydarzenia. By\u0107 mo\u017ce lito\u015bciwy czas wymaza\u0142 z pami\u0119ci t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 wspomnie\u0144 o pobycie w maj\u0105tku Radorf.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Fotografie pochodz\u0105 z albumu Emilii Fietzek, a poczt\u00f3wki ze zbioru Miejskiej Biblioteki Publicznej w Witnicy.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span><\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

26 wrze\u015bnia odwiedzi\u0142a bibliotek\u0119 publiczn\u0105 Emilia Fietzek z domu Kroll z c\u00f3rkami Dorot\u0105 W\u00e4chter i Regin\u0105 Schweizer. Pani Emilia, dzisiaj mieszkanka Norymbergi, w 1941 roku by\u0142a uczennic\u0105 w obozie dla …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1087"}],"collection":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1087"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1087\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1113,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1087\/revisions\/1113"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1087"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1087"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/biblioteka.witnica.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}